Oswiadczyny czy slub?

Nie wiem jak by to w Posce nazwano, slubem czy oswiadczynami. Wczoraj uczestniczylam w ceremoni tradycyjnego proszenia o reke, ktore tutaj jest nazywane wlasciewie slubem. Po takiej ceremoni wlasciwie dwoje mlodych ludzi juz sa malzenstwem, jesli sa w odpowiednim wieku.
Wszystko odbywalo sie w domu dziewczyny. Zostalam zaproszona jako odpowiedzialna za katecheze, bo dziewczyna jest katechetka w mojej parafii.
Na taka okazje schodza sie najblizsi z rodziny i nie moze w zaden sposob zabraknac wujostwa, to bardzo wazne, wujo czasem ma wiecej do powiedzenia niz rodzic....
Przybywaja rodzice chlopaka, rowiez z cala swita wujostwa. I oczywiscie kazda strona ma " posrednika" czyli tego, ktory bedzie stale przemawial w imieniu rodziny. tutaj rola " posrednika " jest szalenie wazna. Zadna prawie dziedzina zycia nie obejdzie sie bez jego interwencji....
Posrednik moze byc z rodziny ale nie koniecznie.
Wszystko odbywalo sie w jezyku Baule, gdyz z tego plemienia jest rodzina mojej katechetki. Na szczescie od czasu do czasu bylo nam tlumaczone o czym tez tak zywo dyskutuja. Niektorzy czlonkowie rodziny chlopaka nie znaja jezya Baule wiec im tez tlumaczono.
Najpierw jest wstep opowiadajacy, ze on ' czyli posrednik i wujo chlopaka, dlugo przchodzili sie po dzielnicy ( jak to bedzie na wsi to mowia o wiesce) i szukali pieknego lustra, w ktorym moglby sie ich syn przejrzec. No i trafili na ten dom, gdzie znalezli kilka luster. Ale jedno szczegolnie ich zachwycilo i chcieliby je miec. To lustro ma na imie Nathalie ( to jest imie dziewczyny o ktorej reke prosza). Rodzina dziewczyny przedstawila wiele trudnosci aby im oddac to lustro. Ale wyliczanie tych trudnosci bylo omawiane w czesniej o czym my nie wiemy. Po krotkich namowac , po cichu miedzy czlonkami rodziny, w koncu posrednik oznajmia, ze ewentualnie moga mu oddac to lsutro ale potrzeba aby cos zostawil w zamian. Rodzina chlopaka zaczyna wyciagac podarki jakie przewidzieli. Wartosc tych podarkow jest nieoficjalnie ustalana wczesniej
Tak wiec na stol sie kladzie pewna, okreslona ilosc butelek roznego rodzaju alkocholu, wczoraj bylo ich 6, potem tradycyjne materialy co najmniej 6m, dla mamy i 18m dla dziewczyny, jak tez i dla tata 6m. Nastepnie posrednik oglada dary i ocenia ich wartosc, czy to aby wystarczy. Nawet jesli sie umowili wczesniej na wartosc, to wcale nie znaczy, ze tak od razu zaakceptuja przedstawione dary. I tak tez bylo wczoraj. Jeden z materialow nie spodobal sie posrednikowi i zaczal cos tam marudzic, dziewczyna, ktora juz wtedy mogla sie pojawic, wyrazajac zgode ze moga przyjac podarki ( co oficjalnie oznacza zgode na chlopaka) szepnela, ze jest ladny, wtedy po jakiejs chwili posrednik dolaczyl material odlozony do pozostalych.
Suma pieniedzy jaka zosala ofiarowana, tez sie rodzinie wydawala niezbyt wysoka, a juz nie mozna zapomniec o soli, Sol jest bardzo waznym elementem w podarkach przy proszeniu o reke, i niestety 4 kg jakie ofiarowano rodzinie dziewczyny wydawalo sie to calkowiecie niewystarczajace, te sol potem dzieli sie posrod wszystkich czlonkow rodziny dziewczyny Co tu zrobic? Odrzuca prosbe, trzeba bedzie wrocic z kwitkiem i zaczac od nowa? I tu posrednik musi wykazac caly swoj talent. Po krotkiej koncentracji z rodzina, zabiera glos i przyznaje racje,ze ich uwagi sa sluszne i ze rodzina chlopaka jak najbardziej gotowa jest do zadoscuczynienia przedstawionym wymaganiom. Ale na dzis jest to niemozliwe, tak wiec wroca nastepnym razem i uzupelnia brakujace rzeczy, ale czy moga dzis liczyc na przychylna odpowiedz? Posrednik rodziny dziewczyny odpowiada, tak i wszyscy bija brawa...
Czuje sie ulege w powietrzu, ja patrze na chlopaka i widze jak jest mu juz o wiele lzej, to co najgorsze juz za nim.
Teraz wiec rodzina dziewczyny ofiarowuje rodzinie przybylej 4 butelki alkocholu by im podziekowac, za to, ze omineli tyle domow i wlasnie przybyli do ich domu aby poprosic o lustro. ( Jak mozna sobie wyobrazic "lustro" jest tutaj symbolem, tutaj uzywa sie jeszcze bardzo duzo symboli, co prawda znajomosc symboli powoli zanika i juz coraz mniej osob zna plynnie ich znaczenie i zastowosanie)
Nastepnie rodzina chlopaka tez ofiarowuje 4 butelki alkocholu by raz jeszcze podziekowac za przyjecie podarkow i zgode na oddanie im lustra.
I tu juz mozna uznac przymierze za zawarte. I wszyscy sa proszeni na posilek.
Uzylam slowa przymierze, bo zaslubiny tradycyjne w Afryce to prawdziwe przymierze dwoch rodzin a nawet klanow. Wiadomo, ze w chwilach trudnych klan, ktory jest zwiazany przymierzem malzenstwa ich dzieci, nie bedzie wystepowal przeciwko sobie. Moga na siebie liczyc w razie potrzeby.
Czy wszystkie malzenstwa zawierane na Wybrzezu Kosci Sloniowej sa zawierane w sposob tradycyjny? Trudno na to pytanie odpowiedziec w sposob jednoznaczny. Jesli malzenstwo jest zawierane, to tak, musi ono byc najpierw zawarte tradycyjnie. Gdyz w innym przypadku rodzina moze zawsze odebrac corke, bez wzgledu na to, ze sa dzieci i ile ich jest. Zdarzalo sie, ze mlodzi ludzie, ktorzy zalozyli rodzine bez ceremonii tradycyjnej ( oczywiscie nie mieli tez slubu cywilnego, siedzieli na wiare jak by to sie u nas powiedzialo) i potem zona umarla, zabrano jej cialo do rodziny, nie pozwalajac mezowi na pochowanie. Tutaj jest to wielka hanba....
Slub cywilny mozna otrzymac jedynie jesli slub tradycyjny zostal zawarty. Koscielny slub tez nie moze sie odbyc z pominieciem tradycji, gdyz zgoda rodziny jest tutaj szalenie wazna.
Ale jaka jest rzeczywistosc? Dary jakie trzeba zlozyc rodzinie dziewczyny nieraz sa tak wygorowane, ze chlopak za nic nie jest w stanie odlozyc by to wszystko oplacic. lacza sie wiec ludzie w pary z cichym przyzwoleniem ale niestety nie moga sie pobrac ani cywilnie ani w kosciele. Inkulturacja ma tutaj szalone zadanie, ale jest to proces bardzo dlugi i bardzo delikatny. Nie mozna niszczyc tego co dla nich wazne, trzeba z cierpliwoscia ukazywac wyzszosc jednej wartosc nad druga. Jesli rodzina jest wierzaca od dwoch co najmniej pokolen, problem jest o wiele latwiejszy, ale wystarczy ze jakos wujo, albo cioteczka ,zaleznie od plemienia, nie zgodzi sie na zbyt male dary, nic sie nie da zrobic. I zyja sobie mlodzi "na wiare", rowniez bez zabezpieczenia cywilnego, jak np renta w przypadku smierci jednego z malzonkow, rodzinne....
Czasmi staramy sie posredniczyc w negocjacjach a nawet jesli rodzina jest bardzo biedna, pomagamy w zakupie kilku rzeczy by jedynie rodzina sie zgodzila na slub.
No coz przed nami jescze sporo lat cierpliwosci.